Gizli diş çürüğü, dış yüzeyde belirgin bir boşluk oluşturmadan dişin iç dokusunda ilerleyen çürüktür. Çoğunlukla diş araları ve çiğneme yüzeyi girintilerinde başlar. Erken evrede ağrı vermediği için genellikle radyografiyle veya rutin muayenede fark edilir.
Gizli Diş Çürüğü Nedir?
Diş çürüğü, ağızdaki bakterilerin ürettiği asitlerin diş minesini çözmesiyle başlar. Çoğu çürük gözle görülebilen bir renk değişimi veya boşlukla kendini gösterir.
Bazı çürükler ise mine yüzeyinde çok küçük bir açıklıkla başlayıp altındaki dentin tabakasında yayılır. Dışarıdan bakıldığında diş sağlam görünür; bu nedenle "gizli çürük" olarak adlandırılır.
Neden fark edilmez
- Mine, dentine göre daha sert olduğu için yüzeyde çökme oluşmayabilir
- Diş araları gözle ve fırçayla ulaşılamayan bölgelerdir
- Erken evrede ağrı vermez
- Çiğneme yüzeyi girintileri dar olduğu için içerisi görülemez
Nerelerde Sık Görülür?
Diş araları
Fırçanın ulaşamadığı ara yüzeyler en sık bölgedir. Bu bölgedeki çürükler genellikle yalnızca radyografiyle görülür.
Çiğneme yüzeyi girintileri
Arka dişlerin çiğneme yüzeyindeki pit ve fissür adı verilen girintiler dar olabilir ve temizlenemeyebilir.
Eski dolgu kenarları
Zamanla dolgu kenarında oluşan mikro aralıklardan çürük yeniden başlayabilir.
Diş eti çekilmesi olan bölgeler
Açığa çıkan kök yüzeyi mineye göre daha yumuşaktır ve çürüğe daha açıktır.
Belirtileri
Gizli çürük erken evrede belirti vermez. İlerledikçe aşağıdaki bulgular ortaya çıkabilir:
- Soğuk, sıcak veya tatlıya karşı artan hassasiyet
- Belirli bir dişle çiğnerken rahatsızlık
- Diş arasında sürekli gıda sıkışması
- Dişte gölgeli veya donuk bir renk değişimi
- İleri evrede kendiliğinden gelen, geceleri artan ağrı
Ağrı geç bir belirtidir
Ağrının ortaya çıkması, çürüğün diş sinirine yaklaştığını gösterebilir. Bu evrede tedavi dolgudan kanal tedavisine dönebilir. Bu nedenle ağrıyı beklemek tedavinin kapsamını büyütür.
Nasıl Teşhis Edilir?
Klinik muayene
Diş yüzeyleri incelenir, renk değişimi ve dolgu kenarları değerlendirilir. Ancak ara yüzeyler gözle tam olarak görülemez.
Radyografi
Diş araları ve dentin içindeki çürükler en güvenilir biçimde radyografiyle görülür. Rutin kontrollerde radyografi istenmesinin nedeni budur.
Düzenli kontrolün rolü
Gizli çürüklerin çoğu, şikâyet olmadan yapılan rutin muayenelerde yakalanır. Kontrol aralığı çürük riskine göre kişiye özel planlanır.
Tedavi
Erken evre
Mine tabakasıyla sınırlı, boşluk oluşmamış lezyonlarda florür uygulaması ve ağız bakımının düzenlenmesi ile ilerlemenin durdurulması değerlendirilebilir.
Dentine ilerlemiş çürük
Çürük dokusu temizlenir ve dolgu ile restore edilir. Madde kaybı fazlaysa inlay-onlay veya kron gündeme gelebilir.
Sinire ulaşmış çürük
Diş siniri etkilenmişse kanal tedavisi gerekir. Bu, çürüğün geç fark edilmesinin en sık sonucudur.
Nasıl Önlenir?
- Ara yüz temizliği. Fırça diş aralarına ulaşamaz; diş ipi veya arayüz fırçası günlük rutinin parçası olmalıdır.
- Florür içeren macun. Mine direncini artırır.
- Şeker sıklığını azaltmak. Miktardan çok, gün içindeki tüketim sıklığı belirleyicidir.
- Pit ve fissür örtücüler. Çiğneme yüzeyi girintilerini kapatır.
- Düzenli kontrol. Şikâyet olmasa da kontrol, çürüğü küçükken yakalar.
Sık Sorulan Sorular
Dişim ağrımıyorsa çürük yok mudur?
Hayır. Gizli çürükler erken evrede ağrı vermez. Ağrının ortaya çıkması çürüğün ilerlediğini gösterebilir.
Röntgen çekilmesi şart mı?
Diş araları ve dentin içindeki çürükler gözle tam olarak görülemez. Bu bölgelerin değerlendirilmesi için radyografi gerekir.
Gizli çürük kendiliğinden durur mu?
Mine ile sınırlı erken lezyonlarda, ağız bakımı düzenlenirse ve florür uygulanırsa ilerleme durdurulabilir. Dentine ilerlemiş çürükte tedavi gerekir.
Ne sıklıkla kontrole gitmeliyim?
Aralık kişiye özeldir. Çürük riski, ağız bakımı alışkanlıkları ve mevcut restorasyonlar bu sıklığı belirler.